Konflikti në Iran po shkakton luhatje të forta në çmimet e energjisë elektrike në Europë. Brenda vetëm disa orësh, çmimet në tregjet europiane janë rritur deri në 20 herë, pasi prodhimi i energjisë nga panelet diellore gjatë ditës zëvendësohet nga energjia e prodhuar me gaz natyror në mbrëmje. Gazi është bërë më i shtrenjtë dhe më i pakët për shkak të tensioneve dhe ndërprerjeve të furnizimit nga Lindja e Mesme.
Sipas të dhënave të Montel Analytics, tregje si Holanda, Danimarka dhe Gjermania po përjetojnë rritje dhe rënie të menjëhershme të çmimeve, me diferenca prej qindra eurosh për megavat-orë brenda pasdites. Për shembull, më 4 mars në Danimarkë çmimi u rrit nga 26 euro/MWh në orën 14:00 në rreth 430 euro/MWh në 17:45. Në Holandë, gjatë të njëjtës periudhë, çmimet u rritën nga 24 euro në 450 euro, ndërsa luhatje të ngjashme u regjistruan edhe në Belgjikë dhe Gjermani.
Kjo paqëndrueshmëri lidhet me rritjen e shpejtë të energjisë së rinovueshme në Europë. Kur prodhimi nga dielli dhe era është i lartë, çmimet bien ndjeshëm; por kur kërkesa mbulohet nga burime fosile si gazi, çmimet rriten. Këtë javë, situata është përkeqësuar edhe më shumë për shkak të rritjes së çmimit të gazit pas problemeve në furnizim nga Lindja e Mesme.
Sipas Jean-Paul Harreman nga Montel, gjatë pasdites çmimet mund të jenë shumë të ulëta apo edhe negative, sepse energjia diellore e nxjerr gazin jashtë tregut. Në mbrëmje, kur dielli perëndon dhe duhet të ndizet prodhimi me gaz, çmimet rriten ndjeshëm për shkak të kostos më të lartë të gazit të ndikuar nga lufta me Iranin. Ai paralajmëron se diferencat mes çmimeve mund të zmadhohen edhe më shumë me afrimin e pranverës, kur prodhimi nga dielli do të rritet.
Kjo situatë pritet të përfitojë sidomos kompanitë që kanë sisteme të ruajtjes së energjisë, si bateritë, pasi ato mund të blejnë energji kur çmimet janë shumë të ulëta dhe ta shesin kur çmimet rriten.
Rritja e shpejtë e kapaciteteve diellore po transformon tregjet e energjisë në Europë, ndërkohë që zhvillimi i sistemeve të ruajtjes së energjisë nuk po ecën me të njëjtin ritëm. Deri në fund të vitit të kaluar, Bashkimi Europian kishte rreth 406 gigavat kapacitet të instaluar të energjisë diellore. Në qershorin e kaluar, për herë të parë, energjia diellore u bë burimi kryesor i prodhimit të energjisë elektrike në BE.
Megjithatë, pjesa më e madhe e kësaj energjie nuk mund të ruhet ende. Si pasojë, gjatë mesditës çmimet shpesh bien shumë ose bëhen negative, duke i detyruar prodhuesit të paguajnë konsumatorët për të marrë energjinë. Në mbrëmje, kur dielli nuk prodhon më energji, centralet me gaz ose qymyr duhet të hyjnë në funksion për të mbuluar kërkesën, shpesh me çmime më të larta.
Sipas S&P Global Commodity Insights, në dhjetë tregje europiane, përfshirë Britaninë e Madhe dhe Gjermaninë, verën e kaluar u regjistruan 2,821 raste me çmime negative të energjisë, ndërsa edhe orët me çmime shumë të larta u shtuan ndjeshëm. Këtë javë, paqëndrueshmëria është rritur edhe më shumë pasi Katari ndaloi prodhimin e gazit natyror të lëngshëm pas sulmeve ndaj infrastrukturës së tij dhe Ngushtica e Hormuzit u bë pothuajse e pakalueshme.
Si pasojë e mungesës së gazit, çmimet e qymyrit janë rritur gjithashtu, pasi kompanitë energjetike në Europë dhe në Azinë verilindore po kërkojnë alternativa për të siguruar furnizimin me energji elektrike.
Burimi: /Financial Times.
