Papa Leo XIV pritet t’i nënshtrohet një ndërhyrjeje kirurgjikale për heqjen e një nyjëze të zbuluar në mushkëri gjatë një kontrolli shëndetësor. Sipas informacionit të bërë publik, formacioni është identifikuar në një fazë të hershme dhe mjekët kanë rekomanduar ndërhyrjen.
Lajmi ka rikthyer vëmendjen te nyjëzat pulmonare, formacione të vogla që mund të shfaqen në indin e mushkërive dhe që shpesh zbulohen rastësisht gjatë ekzaminimeve mjekësore. Por sa të rrezikshme janë ato dhe a nënkuptojnë domosdoshmërisht praninë e kancerit?
Sipas ekspertëve, përgjigjja nuk është gjithmonë alarmuese: shumica dërrmuese e nyjëzave pulmonare janë beninje, ndërsa vetëm një pjesë e vogël lidhet me kancerin.
Nyjëzat pulmonare janë formacione në indin e mushkërive me diametër deri në 3 centimetra. Ato mund të kenë formë të rrumbullakët ose konture të parregullta. Formacionet më të mëdha klasifikohen si masa pulmonare.
Zakonisht, ato zbulohen përmes radiografisë së kraharorit ose skanerit CT, edhe te personat që nuk shfaqin simptoma të dukshme.
Në një artikull të publikuar nga The Conversation, studiuesit Sarah Diepstraten dhe John (Eddie) La Marca, nga Instituti i Kërkimeve Mjekësore Walter dhe Eliza Hall (WEHI), shpjegojnë se këto formacione janë më të zakonshme nga sa mund të mendohet.
Një studim i kryer në Holandë, ku morën pjesë 10,431 persona që nuk kishin pirë kurrë duhan ose e kishin lënë atë, zbuloi të paktën një nyjëz pulmonare te 37.7% e grave dhe 47.5% e burrave. Ndërkohë, në SHBA, formacione të tilla janë evidentuar në rreth 31% të skanimeve CT të kraharorit.
Përdorimi gjithnjë e më i shpeshtë i teknologjive moderne të imazherisë ka bërë që nyjëzat të zbulohen më shpesh, edhe te personat pa probleme të dukshme shëndetësore.
Sipas të dhënave të përmendura nga studiuesit, rreth 95% e nyjëzave pulmonare janë beninje.
Ato mund të krijohen si pasojë e infeksioneve të mëparshme, proceseve inflamatore, sëmundjeve të sistemit imunitar ose faktorëve të tjerë.
Vetëm një përqindje e vogël, e vlerësuar në rreth 3.7% deri në 5.5% në studimet e cituara, mund të përfaqësojë kancer të mushkërive në fazë të hershme.
Për të vlerësuar rrezikun, mjekët marrin parasysh disa faktorë:
Mosha: rreziku i kancerit përgjithësisht rritet me kalimin e viteve.
Duhanpirja: është një nga faktorët kryesorë të rrezikut për kancerin e mushkërive.
Historia familjare: rastet e kancerit të mushkërive te familjarët mund të ndikojnë në vlerësimin e rrezikut.
Ekspozimi ndaj substancave të rrezikshme: përfshirë asbestin.
Karakteristikat e nyjëzës: madhësia, dendësia, vendndodhja dhe ndryshimet me kalimin e kohës janë veçanërisht të rëndësishme.
Zbulimi i një formacioni në mushkëri nuk mjafton për të vendosur diagnozën. Mjekët analizojnë imazhet e skanerit dhe, kur është e mundur, i krahasojnë ato me ekzaminimet e mëparshme për të parë nëse nyjëza është rritur ose ka ndryshuar pamje.
Në varësi të rastit, mund të rekomandohet monitorim periodik, ekzaminime të tjera ose biopsi, përmes së cilës merret një mostër indi për analizë. Në situata të caktuara, heqja kirurgjikale mund të jetë alternativa më e përshtatshme.
Ndërhyrja mund të kryhet me kirurgji tradicionale ose me teknika minimalisht invazive, që përdorin prerje të vogla dhe instrumente të posaçme. Në raste të përzgjedhura mund të përdoret edhe kirurgjia robotike.
Nëse analiza e indit konfirmon praninë e kancerit, trajtimi i mëtejshëm përcaktohet sipas llojit të tumorit, fazës së sëmundjes dhe gjendjes së përgjithshme të pacientit.
Për pacientët me kancer të mushkërive jo me qeliza të vogla në fazë të hershme, studimet e përmendura nga ekspertët raportojnë se rreziku i përsëritjes pas operacionit ishte 6–10% gjatë katër viteve të para, përpara se të zbriste në rreth 2% në vit. Megjithatë, këto shifra u referohen grupeve të caktuara pacientësh dhe nuk vlejnë njësoj për çdo rast.
Në rastin e Papa Leo XIV, zbulimi i një nyjëze në mushkëri dhe rekomandimi për heqjen e saj nuk mjaftojnë për të përcaktuar nëse formacioni është beninj apo malinj.
Për këtë arsye, nuk duhet të nxirren përfundime për praninë e kancerit pa rezultatet përkatëse mjekësore. Vlerësimi përfundimtar varet nga karakteristikat e nyjëzës dhe analizat që mund të kryhen pas heqjes së saj.
Rasti rikthen në vëmendje rëndësinë e kontrolleve shëndetësore dhe të zbulimit të hershëm të ndryshimeve në mushkëri. Megjithatë, një nyjëz pulmonare nuk do të thotë automatikisht kancer dhe natyra e saj mund të përcaktohet vetëm përmes vlerësimit të duhur mjekësor.
